La vaduda mitica d’Ador, gessida de l’istòria deu Gargantuà...
E òc, bèth temps i a, lo Gargantuà qu’a vivut a nòste, dens las Petitas Lanas, au parçan de Ròcahòrt, qu’es au mens çò que m’a condat la mairana pairau, qui n’èra pas james anada a l’escòla, e donc qui n’avè pas podut legir los libes deu Rabelais.
Aqueth Gargantuà, a çò qui me n'a dit, qu'èra vadut d'ua vaca, e que s'avè bevut la lèit deu braguèr mairau dinc a l'atge de quinze ans. Qu'es pr'amor d'aquò qu'èra devienut gran e hòrt. Talament gran que, quan e'u gahava l'enveja de har un bèc, après la popada, que's hicava lo cap suu campanèr d'Estampon e los pès suu de Ròcahòrt, a quate lègas d'aquí. Quan roncava, tot lo parçan que'n tremolava dinc a Mamisan, e la Mar Grana que baishava e que pujava au ritme de las soas alenadas. Urosament, los paumons d'aqueth gigant qu'avèn ua tau capacitat que n'arrespirava pas sonque dus còps per jorn. Atau, ne hasó pas tròp poishiu aus òmis E tanben la Mar Grana que se n'èra acostumada e que se'n guarda enqüèra lo sovier : mareja hauta… mareja baisha… dus còps per jorn ! Escotatz-la, se ne'm voletz pas créder...
Quan estó omiàs, lo Gargantuà que gostè lo vin. Que'u trobè talament bon que, de lavetz enlà, ne bevó pas mei sonque aquò. N'i a qui disen que la soa mair e'n morí de chegrin. Mes jo que sèi n'es pas vrai : lo son braguèr qu'en·hlèc talament, puishque digun ne'u tirava pas mei la lèit, que'n petè… e que la prauba vaca e'n crebè !…
Au Gargantuà que l'agradava sustot lo vin de Bordèu. De Rocahòrt, n'avè pas sonque cinc camadas de har entà se n'anar cuélher. E que'n lo calèva !… Qu'avè un tau trauc de ganurra que se'n podè engolir ua pipa a l'encòp – preus qui ne coneishen pas mei las vielhas unitats de mesura, que'm cau precisar ua pipa qu'èra ua barrica de sheis cents litres –.
Tanben, quan los Plantagenèst e s'avisèn de viéner vrenhar per nòste, lo Gargantuà que's gahè ua malícia hòla. Ad eth tot solet, que hiquè los « Anglés » dehòra de pr'ací. Que darrigava los pins màgers com s'èran estats simples pòrs, e que'us getava contre aqueth monde a la mòda de bigas. E eths que s'escapèn a huta endé non pas estar espotits.
Quan se'n tornè a Ròcahòrt après aquera expedicion, las gents deu parçan qu'avèn preparat ua taulejada monumentau endeu Gargantuà. Lo sovier que'n damorè talament viu que la mia mairana, sègles e sègles mei tard, e'n coneishè enqüèra la cançon e que ma l’a apresa.
Que i a ua causa que la cançon ne ditz pas, mes que la mia mairana e m'a bohat a l'aurelha en esperar que n'ac condarí pas : en seguint d'aver chapat e pintat, un còp au lheit dab la craba, lo Gargantuà, a maugrat que n'estossi pas la soa hemna, que se la bailinè !… E puish que s'adromí... E que ronquè !
E quan e's deishudè, qu'avó enveja de cagar… Alavetz, las gents deu país qu'avón paur : que sabèn çò qui l'avèn balhat endé minjar !… Que'u preguèn de se n'anar har la cuenta un chic mei luenh. En duas camadas, que s'anè aclepar au pè de la montanha, en Bigòrra Hauta. Aquí, au ras de Lafitòla, que caguè un bèth estront. Que'u podetz véder enqüèra uei a capsús deu vilatge. Ne pudeish pas mei, e qu'a secat dab lo temps. N'i a qui creden qu'es un malh, mes ne s'i cau pas hidar…
Qu'èi cutat oblidar de'vs díser que ne pòden pas cagar shens pishar. Aquò qu'ac sabetz dejà, sòlide. Ne vs'avisaratz donc pas d'anar béver a l'Ador de Paiòla qui, desempuish aqueth temps, e galòpa de la montanha bigordana cap a las Lanas e a la mar !…
